Tako je Sombor zakoracio u 20 vek, u sjaju zupanijskog centra u koji se dolazilo zarad posla, ali i provoda, u sjaju koji ce pojacati i svetlost iz elektrane podignute 1905. godine. Jos uvek su brojni bogati zemljoposednici i jaki zitarski trgovci, sve je vise novcanih zavoda i novih listova u kulturnom zivotu koji buja, sa mnostvom uglednih intelektualaca, u cijem delovanju su sve prisutnija razlicita usmerenja. Dok se madjarska inteligencija sve vise okuplja oko Madjarske citaonice, kroz delovanje Slobodnog liceja i Istorijskog drustva Bacbodroske zupanije, dotle srpski intelektualci sve vise ostvaruju patriotsku ulogu povezivanja i afirmisanja kulturnih dostignuca svoga etnosa u matici i Habzburskoj monarhiji. Godine 1910. Somborci priredjuju prvu Srpsku umetnicku slikarsku i vajarsku izlozbu u Vojvodini, na kojoj su izlagali tri vajara i 18 slikara iz Srbije; ovde je 1910. osnovan i tu je bilo sediste Saveza srpskih pevackih druzina, koji ce objedinjavati 47 horova iz cele Carevine, a u samo predvecerje Prvog svetskog rata, od 7-9. juna 1914. u Somboru se odrzava Srpska pevacka slava, prva i jedina smotra srpskih horova sa 23 horske druzine iz svih krajeva Carevine i gostima, beogradskim horovima "Stankovic" i "Obilic".

Prva srpska umetnicka i vajarska izlozba u Vojvodini 1910. godine

Medjutim, sav taj sjaj i dogadjanja nisu mogli prikriti sve primetnije znake stagnacije, uocene na razmedji vekova, pre svega, kao posledica zapostavljanja industrijskog razvoja. Taj trend ce se posebno iskazati po zavrsetku Prvog svetskog rata iz koga je Sombor, oslobodjenjem 13. novembra 1918, kada je u njega usla ceta - prethodnica srpskog kraljevskog majora Nikole Ilica - Bajke, dosao u okrilje svoje matice Kraljevine Srbije, ako imamo u vidu da je njegovo stanovnistvo, po svojoj strukturi, odvajkada srpska varos.
Iako su Somborci i pre rata, a posebno pri njegovom kraju, igrali vidnu ulogu u jacanju veza sa maticom, (na Velikoj narodnoj skupstini u Novom Sadu Joca Lalosevic je izabran za predsednika, njegovi sugradjani Petar Konjovic za zamenika i Kosta Popovic za clana Narodne uprave Vojvodine) sudbina Sombora ce biti drugacije usmerena, pogotovo kada su 1929. formirane banovine.
Iz Sombora centar se seli u Novi Sad, a sa njime i sve zanacajnije ustanove, koje su cinile vazne izvore njegovih prihoda. Gurnut na periferiju glavnih puteva i politickog odlucivanja, opadanje moci i ugleda Sombora bice sve ubrzanije.
U tome ce doci i Drugi svetski rat, kada ce za vreme madjarske okupacije, koja je trajala do 21. oktobra 1944, Sombor ponovo biti sediste Backe zupanije, a cenu svoje slobode Somborci ce platiti sa 1.195 zrtava, od cega 964 jevrejske narodnosti.

Groblje zrtava sarvarskog logora

Zanos posleratne izgradnje i obnove zahvatice i Sombor u kome je, slicno kao i nakon 1918, znacajno izmenjena struktura zitelja kolonizacijom 1945. mahom Srba iz Hrvatske.
Medjutim, druge sredine, pa i u neposrednoj blizini, brze ce uci u korak sa zahtevima vremena i brze ce se razvijati, ostavljajuci Somboru ulogu sirovinske baze za okolnu prehrambenu industriju, a on da i dalje bude prevashodno kulturno srediste. Nesto vise ce se uciniti sedamdesetih godina veka kada se ubrzanije grade industrijski kapaciteti, pre svega zasnovani na resursima poljoprivrede, u najvecoj meri locirani u industrijskoj zoni, dovoljno udaljenoj od grada da ne ometa njegovo sirenje i zdravo zivljenje.
Zanemarimo li posledice dugogodisnjih sankcija i najnovijih ratnih dejstava, Sombor raspolaze sa znacajnim kapacitetima koje je lako ponovo dovesti na nekadanji nivo, dok neke, poput Fabrike akumulatora "Sombor", Fabrike ulja i biljnih masti "Sunce", Fabrike za preradu mleka "Somboled" nisu ni smanjivale svoju proizvodnju. Medju onima kojima svakako treba pomoci su MPI A.D. "Bane", Fabrika hrane "Panonka", Fabrika dostavnih vozila "Crvena zastava", Fabrika obuce "Boreli", "Seme-Sombor", mlinska industrija i dr. Naravno, tu je i njegovo najvece blago, velike i kvalitetne oranicne povrsine, 202 km kanalske mreze, reka Dunav i uz njih sumski pojas, jedan od najbogatijih evropskih lovnih revira, sa kvalitetnom visokom divljaci, pogodne za ribolovni i lovni turizam, boravak i uzivanje u naseljima bungalova u carima prirode.

U okolini Sombora su bogata lovista

Sam grad gostima pruza na uvid svoje bogato kulturno nasledje, koje su kroz vreme oplemenjivali brojni velikani rodjeni ili u ovoj varosi afirmisani. Potekli u razlicitim nacionalnim i verskim sredinama, oni su u njegovo tkivo ugradjivali njihove najbolje vrednosti. U Somboru je rodjen Vasilije Damjanovic, pisac prve aritmetike, Nikolaj Simic, pisac prve logike i Avram Maksimovic, pisac prve knjige o pcelarstvu u Srba. Avram Mrazovic, osnivac prve skole u Srba za obrazovanje ucitelja, Ivan Jugovic, utemeljivac Velike skole u Beogradu, Pavle Atanackovic i Gedeon Petrovic, episkopi i Samuilo Masirevic, patrijarh Srpske pravoslavne crkve. Josip Slezinger, kompozitor i zacetnik srpske gradjanske muzike, Jovan Hadzic, osnovatelj Matice srpske, Jozef Svajdl, general madjarske revolucionarne vojske 1848/49 i jedan od "aradskih zrtava", Antal Koh, geolog i akademik, Djordje Bakic, geolog, pronalazac grafita, Nikola Vukicevic, pedagog, Milka Grgurova, velika glumica, Karolj Vertesi, putopisac i novinar, Djula Varosi, kalocki nadbiskup i pisac, Arpad Juhas, slikar, Jozef Tim, lekar i istorik, Veljko Petrovic, knjizevnik i akademik, Geza Barci, madjarski lingvista i akademik, Milan Konjovic, slikar i akademik, Janos Herceg, knjizevnik i akademik.
U Somboru su radili Georgije Brankovic, potonji patrijarh srpski, Jovan Djordjevic, osnivac pozorista u Novom Sadu i Beogradu i pisac himne "Boze pravde", dr Milan Jovanovic-Batut, lekar i pisac, dr Laza Kostic, pravnik i pesnik, dr Paja Radovanovic, pedagog i psiholog, Ede Margalic, lingvist i profesor Univerziteta u Pesti, Petar Konjovic, kompozitor i akademik. Spremajuci se za zivot, u Somboru su se skolovali Josif Marinkovic, kompozitor, Jovan Ducic, knjizevnik, Isidora Sekulic, knjizevnik i akademik, dr Kornel Senteleki, lekar i knjizevnik i brojni drugi.

Tunel u ravnici, to se samo u Somboru moze sresti

Svi su oni doprineli da, bez obzira na uspone i padove u vremenu kojim je grad hodio, jedna je konstanta u njegovom postojanju kroz vreme sveprisutna: Sombor je grad medjuljudskog uvazavanja, uzajamnog postovanja i tolerancije razlicitosti ljudi dobre volje koji su na takav nacin uvek negovali svoj grad, stvarajuci u njemu uzviseni spoj urbane funkcionalnosti, arhitektonske lepote i sklada, kulture zivljenja u ritmu sa prirodom koji diktira bujno zelenilo brojnih parkova i bogatih drvoreda, koji su od Sombora sacinili neponovljivu u svojoj osobenosti, oazu na nepregledu backe ravnice.